Kontakt

STADNINA KONI
KALNIKÓW SP. Z o.o.

37-724 Kalników

tel.: (0-16) 671 42 01
fax.: (0-16) 671 42 01
j.pekaniec@sk-kalnikow.pl

0067957
Strona główna Furioso-Przedświty hodowla

Furioso-Przedświty hodowla

SZCZEP PRZEDŚWIT

Szczep przedświt wytworzyła hodowla monarchii austro-węgierskiej. Zajmował on w niej szczególną pozycję, a swój początek wziął z hodowli polskiej. Należy on do nielicznych, utworzonych przez hodowlę austriacką bez udziału hodowli węgierskiej.

Przedświty wywodzą się od znakomitego ogiera pełnej krwi angielskiej Przedświta urodzonego w 1872 r. w Chorzelowie w Rzeszowskim, w stadzie spółki hodowlanej J. Tarnowskiego i O. Orłowskiego.

Był koniem wyjątkowej klasy wyścigowej. Jako 1 ½ roczny oddany został w ręce wiedeńskiego trenera T. Lowella i pod jego kierunkiem odznaczył się na wielu torach europejskich. Biegał w Wiedniu, Budapeszcie, Bratysławie, We Lwowie, Warszawie, Oedenburgu, Debreczynie, Pradze i Baden Baden. Ogółem w wieku 2, 3 i 4 lat startował 32 razy, z czego wygrał 25 gonitw, drugi był 3 razy i trzeci 1. Zdobył derby w Wiedniu, Trial Stakes, Grossem Preis von Baden i szereg innych nagród.

W 1876 r. Przedświt sprzedany został do austriackich stad państwowych i otrzymał przydział do Piber. Następnie stał w Hohenau, Stadl i Nemoszicach, gdzie padł na zapalenie płuc w 1889 r. przeżywszy 17 lat.

Na ogół koń ten nie był należycie wykorzystany w hodowli. Stał na pomniejszych stacjach rozpłodowych i pokrywał rocznie od 7 do 41 klaczy, przeważnie miernej wartości. Pomimo to odznaczył się zarówno w pełniej jak i w półkrwi. W pełnej krwi dał konie tej klasy, co Padischach, Abonent, Vinaigrette, Courage i inne, a w półkrwi stworzył duży ród przedświtów.

Z połączenia Przedświta z anglo-normandzką klaczą Eclatante 1858 (Epaminondas – Porthos), importowana do Piber z Francji przez Wł. Rozwadowskiego, urodził się ciemnogniady ogierek, którego nazwano Przedświtem I. Aczkolwiek przyszedł na świat w Piber, lecz jako synek został przywieziony wraz z matką do Radowiec i tu wychowany. Początkowo został przeznaczony na ogiera punktowego, a potem dzięki wyjątkowym walorom budowy oraz dobremu przychówkowi, wzięty został do Radowiec i tu pozostał w charakterze czołowego ogiera w latach 1886-1897.
Odznaczał się dobra prezencją i urodą, miał dobry grzbiet, rozwinięty zad, skośną łopatkę, szeroką i głęboką klatkę piersiową, masywny spód i doskonały ruch.
Pozostawił dużo potomstwa i stworzył własny ród męski istniejący do dziś. W Radowcach i Piber czynnych było 6 jego synów: Przedświty II, II, V, VI, 1 i bez numeru.

Przedświty są to konie grubszego kalibru, rosłe i masywne. Wyglądem zewnętrznym są najbardziej zbliżone do Furioso. Maści są prawie zawsze gniadej, a do wyjątków należał Przedświt VII – kasztanowaty.

Przedświty ze starszej generacji rodowodowo były anglo-normandami. Przedświt I 1878 r. był anglo-normandem bez obcych domieszek, jedynie wychowanym we wschodniej Europie. Przedświt II 1889 r. był także anglo-normandem z małą domieszką krwi arabskiej, którą otrzymał przez prababkę w prostej linii macierzyńskiej. Tak samo Przedświt III 1893 r. miał przewagę krwi anglo-normandzkiej, pochodząc po „czystym” anglo-normandzie Przedświcie I z matki 36 Nonius XX, a jak wiadomo, Nonius senior był również anglo-normandem. Lecz już Przedświt IV rodowodowo musi być zaliczony do anglo-arabów półkrwi. Męska połowa rodowodu jest anglo-normandzka, żeńska zaś półkrwi arabskiej z niewielką domieszką krwi angielskiej, gdyż matką Przedświta IV była klacz 240 El Bedavi.

W późniejszych jednak czasach przedświty łączono coraz częściej z rożnymi szczepami austro-węgierskimi i stopniowo rodowody ich stały się konglomeratem różnych koni węgierskich i austriackich.

Pogłowie przedświtów było i jest nieliczne. Przed pierwszą wojną światową konie tego rodzaju hodowano w Radowcach i w Piber. Między pierwszą a drugą wojną światową hodowano je w Piber w Czechach. Obecnie koni tych pozostało bardzo niedużo i znajdują się one głównie w Czechach.

W Polsce przedświtów używano od końca ubiegłego stulecia, początkowo tylko w Małopolsce, a po pierwszej wojnie światowej również i w innych dzielnicach kraju. Ród ten, aczkolwiek wywodzi się od ogiera polskiego, nie rozpowszechnił się u nas szerzej; koni tych używano mniej niż schagya, gidranów, furioso i innych rodów austro-węgierskich. W 1918 r. uzyskaliśmy kilkanaście przedświtów ze stad zorganizowanych w czasie wojny przez władze austriackie w Krakowie, Miechowie i Lublinie oraz z zakupu dokonanego w Austrii w marcu 1919 r.

Po drugiej wojnie światowej wszczęto starania w celu zgromadzenia klaczy i ogierów z krwią przedświtów w stadninach państwowych, ogiery w PSO Drogomyśl i Bogusławicach, klacze w Łososinie Dolnej, Okocimiu.

SZCZEP FURIOSO

Należy on do najznakomitszych rodów półkrwi angielskiej w hodowli austro-węgierskiej. W prostej linii męskiej wywodzi się od ogiera pełnej krwi angielskiej Furioso, urodzonego w 1836 r. w stadzie J. Karolyi na Węgrzech po importowanej z Anglii Privateer i również importowanej Miss Furey. Był to koń o dobrym pochodzeniu obydwaj jego dziadkowie Walton i Whalebone, należeli do czołowych produktów hodowli angielskiej i stworzyli wielkie rody męskie. Z czterech pradziadów dwóch wygrało derby w Epson (Sir Peter i Waxy), a dwóch – St. Leger w Doncaster (Beninbrought i Soothsayer).
Furioso jako roczniak sprzedany został znanemu sportsmenowi austriackiemu ks. Lichteinstenowi. W 1841 r. jako pięciolatek nabyty został dla austriackich stadnin państwowych. Był to koń ciemnogniady, mocnej budowy, bardzo prawidłowo i harmonijnie zbudowany i wysoce szlachetny; odznaczał się doskonałym ruchem.

Furioso łączony był w Mezohegyes z klaczami półkrwi angielskiej oraz arabskiej i dał z nimi doskonałe potomstwo: rosłe, kościste i prawidłowo zbudowane. Pozostawił po sobie 95 synów i 81 córek. Pięciu z synów czynnych było jako ogiery czołowe w Mezohegyes, a trzech w Radowcach.

Z pośród synów Furioso szczególnie wybił się Furioso I z 1844 r., z klaczy arabskiej 13 Assed, który pozostawił potężny ród, istniejący do dziś i reprezentowany w wielu krajach Europy. Drugim bardzo ważnym synem był Furioso X, urodzony w Mezohegyes w 1851 r. z angielskiej klaczy 166 Trevillam. Pozostawił on dużą gałąź mezohegyeską , istniejącą również do dziś.

Wyróżnić można dwie główne linie Furioso.

  1. Lnia mezohegyeska, od ogierów Furioso I i Furioso X.
  2. Linie radowieckie, wywodzące się od Furioso I, lecz do Radowiec trafiły nieco później. Bezpośrednimi prekursorami tych linii są ogiery Furioso VI 1875 oraz Furioso VII.

Po pierwszej wojnie światowej konie Furioso rozpowszechniły się nie tylko na Węgrzech i w Austrii, ale także i w innych krajach, a więc w Czechosłowacji i Rumunii; w mniejszej mierze operowano tą krwią również w Polsce, Bułgarii i Jugosławii.

Polskie szczepy Furioso pochodzą z hodowli Radowieckiej. Pierwszy ogier trafił tam drogą wymiany w 1879 r. z Węgier, Furioso VI z matki 672 North Star I i ugruntował poważny ród Furioso Radowieckich. Ród ten rozpowszechnił się następnie w stadninach austriackich: w Radowcach, Piber i w Wieselburgu, a XX wieku w Czechosłowacji i w Polsce.

Druga linia radowiecka powstała od Furioso VII, urodzonego w 1880 r. w klasztorze węgierskim Eloszallas i wziętego na pepiniera do Radowiec. Syn jego, Furioso VIII, chowu Radowieckiego, z klaczy 73 Cavalier, okazał się znakomitym reproduktorem i dał 6 czołowych ogierów, stacjonowanych w Radowcach. Gałąź ta rozpowszechniła się w Austrii, Czechach i Polsce.

Ród Furioso VI był szlachetniejszy, o lżejszym kalibrze natomiast ród Furioso VII odznaczał się większą masą ciała. Na ogół jednak Furioso rakowieckie były lżejszego kalibru i bardziej szlachetne od hodowanych w Mezohegyes. Aczkolwiek w Radowcach ogiery Furioso kryły matki półkrwi angielskiej, a po części z krwią normandzka i norfolską, to jednak w rodowodach tych furioso przeważnie była pewna doza krwi arabskiej, niekiedy nawet całkiem pokaźna i to sprawiło, że odmiana radowiecka była w typie bardziej wierzchowym, podczas gdy mezohegyeska była bardziej w typie zaprzęgowym, nadającym się do intensywnej gospodarki rolnej.

Furioso w większości są końmi półkrwii angielskiej. Jedne z nich mają większe nagromadzenie krwi orientalnej , szczególnie w dalszych pokoleniach, inne mniejsze. W każdym razie u przeważającej większości krew angielska góruje nad arabską i to znajduje swój wyraz w typie i zewnętrznym wyglądzie. Wiele z pośród furioso, zwłaszcza z linii Radowieckich, posiada krew anglo-normandów, i norfolków oraz koni różnorakiej półkrwi.
Furioso w Europie południowo-wschodniej odgrywają podobną rolę jak konie wschodniopruskie i hanowerskie na północy.

W Polsce Furioso używano od lat osiemdziesiątych XIX w. w Małopolsce, a od 1918 r. również w innych częściach kraju. Po pierwszej wojnie światowej napłynęło do polski sporo ogierów furioso ze stad austriackich i węgierskich, a po drugiej wojnie światowej, co pewien czas sprowadzano furioso z Węgier. Były one stacjonowane przeważnie w Małopolsce, ale okresowo stały również w Bogusławicach.

Przed druga wojna światową furioso hodował w Polsce A. Danilczuk w Skrzydlowie.

Krew furioso rozpowszechniła się najbardziej w Nowosądeckim. W celu produkowania ogierów do poprawy rasy koni sądeckich założono w 1946 r. państwowe stadniny koni w Łososinie Dolnej i Okocimiu, w których skoncentrowano wszystkie klacze państwowe z krwią furioso, znajdowały się tam także klacze z krwią przedświt, stąd linie te zostały ze sobą ściśle połączone. Po zlikwidowaniu stadnin w Łososinie Dolnej oraz Okocimiu, wszystkie klacze trafiły do Stubna, a stąd w 1986 r. do oddalonego o kilka kilometrów Kalnikowa i stacjonują tu do dziś.
Polskie furioso są mniejsze od węgierskich i bardziej szlachetne. Najlepiej łączą się one z north-starami, przedświtami, końmi pełnej krwi angielskiej.

HODOWLA FURIOSO-PRZEDŚWITÓW DZIŚ

W latach osiemdziesiątych wszystkie konie z krwią furioso-przedświt znalazły się w Kalnikowie, stąd rozpoczęła się ekspansja koni tych na całą Polskę. SK Kalników była państwową stadniną do roku 1999. w tymże roku rodzina Pekańców zdecydowała się na wykup stadniny razem z hodowlą furioso-przedświtów. Głównym specjalistą i hodowcą pozostał Józef Pekaniec, który był dyrektorem SK Kalników od 1987 r.
Stado, które od lat osiemdziesiątych znajduje się w Kalnikowie zostało zbudowane na bazie takich ogierów, wykorzystanych w hodowli powojennej:

  • Batory po F.VII-6
  • Furioso XV-8 Bar po F. XV
  • Furioso XV-53 Double po F.XV
  • Feddan po F.XV-8 Bar
  • synowie og. Feddan, Druzus i Okół
  • synowie og. Przedświt VIII, Przedświt VIII Sim i Przedświt VIII-21 Tłumaczowski
  • Przedświt II Wranik po Przedświt II


Na początku lat osiemdziesiątych wykorzystano ogiery :

  • Przedświt XIII-4 po Przedświt XIII
  • Furioso XXXIX-16 po Furioso XXXIX

W celu dolewu krwi użyto ogierów pełnej krwi:

Trojnat, Everest, Polonez, Sotis, Gwadar, Oltis, Cyborg, Sexman, a obecnie Libretto.

Wśród ogierów pełnej krwi wyróżniły się Everest poprzez swojego syna og. Estop od kl. Estella po P.II Wranik oraz wnuka og. ELIKSIR od kl. Egzotyka po Okół. Ogier ten pozostawił w hodowli tak cenne matki jak Galia od kl. Gabila po Bao d'Orillars sf, która dała do hodowli trzech synów, a mianowicie Galon po P.XIII-4, Gajusz po Elam i Ganges po Leandro hol. Kolejna córka ogiera Eliksir, która miała większe znaczenie hodowlane to klacz Opaka od kl. Opoka po Sotis xx. Matka trzech ogierów Opium po Eksport, Opus po P.XIII-4 i Opar po Rancourer NBPS. Wszyscy trzej przejawiali uzdolnienia skokowe. Trzecia córka ogiera Eliksir, która zaznaczyła się w hodowli to Fanfara od kl. Fatamorgana po Odłam, dała do stad ogierów dwóch synów: Faktor po Eksport i Fart po P.XIII-4.

Ogier Sotis xx w hodowli zaznaczył się szczególnie ogierem EDREDON od kl.Egonda po Batory, którego córka kl. Dryssa jest matką ogierów Drakon po Jam i Drozd po Grey. Druga córka ogiera Edredon kl. Grana od kl. Gratka po Bao d'Orillars sf pozostawiła w hodowli ogiery Grosz po Rancourer NRPS i Grand po Dresk. Z córek ogiera Sotis xx wyróżniły się Łucznia od kl, Łyżwa po Bawar dała ogiery Łuniniec po Eksport i Łuk po P.XIII-4 oraz kl. Emfaza od kl. Empiria po P.II Wranik, matka ogierów Emeryk po Eksport i Ems po P.XIII-4.

Ogier Gwadar xx zaistniał w hodowli furioso- przedświtów przez swojego syna og. EKSPORT od klaczy Erekcja po Okół. Ogier Eksport dał do hodowli aż 11 synów, którzy w zakładzie treningowym i próbach dzielności wykazały się dużą wartością użytkową; średnia 87,56 punktów w próbie dzielności wystawia im ocenę bardzo dobrą. Córka ogiera Eksport kl. Czatownia od kl. Czata po Kuraż dostarczyła do hodowli dwóch synów Czarlston po Czubaryk xx i Czambuł po P.XIII-4.

W polskiej hodowli stosowano dolewy krwi anglo-arabskiej w postaci ogierów:

Amban xxoo, Bawar, Etap, Lukan xxoo, Attis xxoo, Jar, Aragon xxoo i Grey.

W grupie ogierów angloarabskich najlepszy wynik hodowlany osiągnął ogier Amban xxoo (Maciek xx i Amethyste xxoo po Pinceau xx) poprzez dwóch synów Armana i Jama, Ogier ARMAN od kl.Armide po F.XV-53 Double dał trzy wyróżniające się w hodowli córki: Klika, Elma i Drina. Klacz Klika od kl. Kotka po Batory w hodowli miała dwóch synów Klan po Jar i Klif po Jam, Klacz Elma od kl. Ekipa po Feddan wyróżniła się trzema synami Elgon i Elam po Jam oraz Elpenor po Eksport. Wszystkie trzy wyróżniły się dużą wartością użytkową w próbie średnia 87,75 punktów z oceną bardzo dobrą, z których og. ELAM był użyty jako czołowy w SK Kalników. Wybitna hodowlanie kl. Drina od kl. Dranatka po Trojnat xx zasłużyła się w hodowli czterema synami, w tym trzema rodzonymi braćmi synami ogiera P.XIII-4: Drogocin, Drinck i Dresk o wybitnej wartości użytkowej; średni wynik próby dzielności 93,0 punkty. Wynik próby dzielności ogiera Dresk jest do dzisiaj niepobitym rekordem krajowym w metodzie punktowej, wynoszącym 98,08 punktów na 100 możliwych. Ogier Dresk daje potomstwo bardzo łatwe w pracy o dużej jezdności.

Czwarty syn klaczy Drina to og. Drabik po Aragon xxoo sprzedany do Niemiec, gdzie po zdaniu próby dzielności na drugim miejscu w ZT Marbach został użyty jako reproduktor w niemieckiej hodowli koni półkrwi. Drugim synem ogiera Amban xxoo o dużym znaczeniu hodowlanym był og, Jam od kl. Jamielina po P.VIII-2l Tłumaczowski, który w hodowli zaznaczył się pozytywnie dzięki walorach wierzchowych. Wśród nich ogiery Jurand i Judym to synowie ogiera P.XIII-4. Junak jest po Aragon xxoo a og. Jung jest synem ogiera Dresk.

W ostatnich latach łączono furioso- przedświty również z ogierami ras zagranicznych o uzdolnieniach sportowych, co dawało pozytywne efekty. W latach 1984 - 1997 poddano w ZT Kwidzyn próbie dzielności 78 ogierów pochodnych furioso- przedświtów, które uzyskały w próbie średni wynik dla całej stawki 85,14 punktów- co wystawia im ocenę bardzo dobrą. Pochodne furioso- przedświtów zaistniały również w sporcie. W ujeżdżeniu największe sukcesy odniosły wał. Kapitol po P.XIII-4 i Kantala po Druzus oraz wał. Erb po Polonez xx i Egzotyka po Okół. W skokach wyróżnili się synowie ogiera Ererest xx wał. Arendarz od kl, Arnświta po P.II Wranik i wał. Belweder od kl. Beatrice po P.II Wranik. Klacz Danisa po Sotis xx i Dantyjka po Feddan. Wałach Gwar po Palonez xx i Gwarancja po Bawar oraz Opium po Eksport i Opaka po Eliksir. W WKKW najlepsze wyniki osiągnął wał. Kadryl po Polonez xx i Kokotka po F.XV-54 Double a Mistrzem Polski koni 5 letnich w tej konkurencji jest og. Egzemus po Dryblas i Egzema po P.XIII-4.

W latach 90. w SK Kalników, celem stworzenia dobrego konia wierzchowego poprawiając walory skokowe, łączono linie żeńskie furioso-przedświtów o wybitnych walorach ogólnoużytkowych z ogierami importowanymi o uzdolnieniach skokowych., Rancouver holenderska półkrew po Romadur II i Porta, Leandro hol po Lenz od Padua, Montevideo KWPN po Ahorn od Ulysse Rouge. Wyniki tych skojarzeń są bardzo dobre. Potomstwo Leandro zostało sprawdzone w sporcie. Są to konie wyrównane, o predyspozycjach skokowych, w tym wiele koni o nieprzeciętnych możliwościach skokowych, m. in. Eltor, Gilette, Ganges, Ekspert, w tym urodziwe klacze Jawa (sprzedana do Kanady), Geneza, Emina. Montevideo wsławił się w hodowli bardzo dobrym potomstwem. Warto wspomnieć og. Jugo od Jury, klacze: Boliwia (sprawdzona w sporcie), Jumona, Bariera i in. Wszystkie konie został sprzedane z powodzeniem. Obecnie w Kalnikowie znajduje się tylko jeden syn Montevideo og. Emita o nieprzeciętnych zdolnościach skokowych. Po ogierze Rancouver, na dzień dzisiejszy świetnie radzi sobie w sporcie ogier Opar od kl. Opaka.

 

LEANDRO

Og. Leandro ur. 1989 r. (po ogierze Lenz od klaczy Padua)

Ogier Leandro ur. 1989 r. (po ogierze Lenz od klaczy Padua) rasy holsztyńskiej w tzw. starym typie. Ogier ten został  wyhodowany w Niemczech. W 1993 r. został sprowadzony przez SK Kalników do Polski z Austrii, następnie krył w Stadninie Koni Moszna. Od 1998 r. Og. Leandro stanowi własność SK Kalników. Leandro obdarzony jest dużymi możliwościami skokowymi. Jest ogierem w Polsce dobrze sprawdzonym, pokrył wiele klaczy (tylko w 1999 r. pokrył 42 klacze, z czego urodziło się 37 źrebiąt), daje potomstwo wyrównane o dużych zdolnościach skokowych, którego spora część wykazywała nieprzeciętne możliwości skokowe, m. in. Eltor, Gilette, Ekspert, Ganges, Orinoko, warto wspomnieć jeszcze takie konie jak: Satyr, Jaspis (og. Czołowy), Borg oraz urodziwe klacze Java (sprzedana do Kanady), Geneza, Emina, Juda, Optima, Emisja, Esencja i wiele innych. W 1997 r. jego syn Gilette został championem Zakładu Treningowego Kwidzyn. W pierwszej dziesiątce łącznie było jego trzech synów.


Ważniejsze wyniki sportowe og. Leandro:
• Kobierzyce 2000 r. – Grant Prix CC-1, CC-2 - II miejsce
• Janów lubelski 2000 r. – potęga skoków - II miejsce, Grand Prix - II miejsce
• Tubądzin 2000 r. – potęga skoków - III miejsce
• Leżajsk 2001 r. - kl. C - III miejsce
• Tybądzin 2001 r. – potęga skoków – I miejsce
• Leszno 2001 r. – Mistrzostwa Polski Juniorów w Skokach - VII miejsce

 

(zaczerpnięto z opr. dr Adama Jończyka)